โรงเรียนฝึกควาญช้าง
วิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้าง
วิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้าง เป็นวิทยาลัยฯ ที่มิได้มีการเรียนการสอนที่เหมือนกับสถานศึกษาทั่ว ๆ ไปที่มีการเรียน การสอนให้กับมนุษย์แต่เพียงอย่างเดียว แต่วิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้างได้ทำการสอนให้ทั้งมนุษย์และสัตว์คือช้างนั่นเอง เพื่อให้มีการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน สามารถที่จะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันได้ มีทั้งการศึกษา ค้นคว้าภูมิปัญญาท้องถิ่น การสืบทอดวิถีชีวิตในแบบควาญช้าง และพิธีกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับช้างและควาญช้าง แต่วิทยาลัยฯ ก็มีการจัดการด้านการเรียน การสอนเหมือนกับสถานศึกษาทั่ว ๆ ไปคือ มีทั้งหลักสูตร มีการประเมินผล มีการ รับรองมาตรฐานการจบหลักสูตรเช่นกัน
งานวิชาการ จึงได้จัดทำหนังสือประจำวิทยาลัยขึ้นมาเพื่อเป็นแนวทางในการเข้ามาฝึกอบรม เข้ามาศึกษาหาความรู้ในเรื่องของช้างและควาญช้าง อีกทั้งยังเป็นพื้นฐานของความรู้เกี่ยวกับวิทยาลัยฯในเบื้องต้นก่อนที่จะ เข้ามาเยี่ยมชมสถานที่ หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อท่านไม่มากก็น้อย หากมีสิ่งใดผิดพลาดก็กราบขออภัยต่อทุกท่านในที่นี้
วิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้างเป็นกลุ่มงานหนึ่งในสถาบันคชบาลแห่งชาติ ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จัดตั้งขึ้นมาเพื่อดำเนินการสอน ให้การฝึกอบรมหลักสูตรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับช้างและชุมชน ทั้งภาษาไทย และภาษาอังกฤษ มีทั้งด้านการค้นคว้า อนุรักษ์ และส่งเสริมช้างไทย เพื่อมิให้ประชากรของช้างนั้นลดลง และหาแนวทางเพิ่มประชากรช้างให้มากขึ้น รวมทั้งเป็นแหล่งผลิตควาญช้างที่มีคุณภาพและได้มาตรฐานให้เป็นที่ต้องการทั้งของภาครัฐบาล เอกชนและต่างประเทศ อีกทั้งยังมีการศึกษา ค้นคว้าในด้านพืช สมุนไพรที่ใช้รักษา บำรุงช้างในแบบของควาญช้าง ด้านพิธีกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับช้าง มีการจัดการกับช้างที่อาละวาดได้อย่างถูกวิธีตามหลักวิชาการโดยมีสัตวแพทย์คอยให้คำปรึกษา มีการรับรองมาตรฐานของหลักสูตรต่าง ๆ มีการติดตามตรวจสอบ พร้อมทั้งมีการประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ งานวิชาการจึงได้จัดทำหนังสือเพื่อเผยแพร่ กิจกรรม ภารกรรม ของวิทยาลัยฯ ให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายต่อบุคคล ภายนอกทั่วไป
๑. ชื่อ วิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้าง Mahout and Thai Elephant Development Education College
๒. สถานที่ตั้ง กม ๒๘-๒๙ ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ ลำปาง-เชียงใหม่ ต.เวียงตาล อ.ห้างฉัตร จ.ลำปาง
๓. ผู้รับผิดชอบ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
๔. วิสัยทัศน์ “ฝึกช้าง สร้างควาญ สืบสานภูมิปัญญาไทย”
กว่าจะมาเป็นวิทยาลัยการศึกษาพัฒนาช้างไทยและควาญช้าง
ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ ศ.ดร.อำนวย คอวนิช อดีตผู้อำนวยการ อ.อ.ป. ซึ่งในขณะนั้นดำรง
ตำแหน่งหัวหน้ากองทำไม้ภาคเหนือ ได้มองเห็นปัญหา ดังกล่าว จึงได้ตั้ง “ศูนย์ฝึกลูกช้าง “ขึ้นที่บ้านปางหละ ตำบลบ้านหวด อำเภองาว จังหวัดลำปาง
โดยมีจุดประสงค์ดังนี้คือ
๑. เพื่อฝึกลูกช้างให้มีความอดทน แข็งแรง และมีความชำนาญ
ในการทำไม้ทุกประเภท
๒. เพื่อฝึกลูกช้างให้มีนิสัยดี เชื่อฟังคำสั่ง ไม่ดุร้าย
๓. เพื่อแยกลูกช้างออกจากแม่ เพื่อให้แม่ช้างมีโอกาสทำงานเต็มที่
๔. เพื่อให้ลูกช้างมีความปลอดภัยจากสัตว์ร้าย เช่นงูพิษฯลฯ
๕. เพื่อให้ลูกช้างอยู่ในความดูแลอย่างใกล้ชิดกับสัตว์แพทย์
สามารถกล่าวได้ว่าศูนย์ฝึกลูกช้างแห่งนี้เป็นศูนย์ฝึกลูกช้างทำไม้แห่งแรกและแห่งเดียวในโลก มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักแพร่หลายทั้งในและต่างประเทศ
โรงเรียนฝึกควาญช้างและลูกช้าง เป็นอีกโครงการหนึ่งที่องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ได้เล็งเห็นความสำคัญในการมุ่งมั่นที่จะพัฒนาอาชีพควาญช้าง เพื่อก้าวสู่ความเป็นมาตรฐานทั้งด้านทักษะการดูแลสุขภาพช้าง การให้บริการและความปลอดภัยสำหรับปางช้าง และสถานที่บริการที่ทำงานร่วมกับช้าง ซึ่งจะส่งผลโดยรวมต่อการท่องเที่ยวของประเทศไทย เพราะเราถือว่าถ้าควาญช้างมีทักษะและความสามารถในการปฏิบัติต่อช้างได้อย่างถูกวิธี ก็จะส่งผลต่อช้างให้อยู่ร่วมกับมนุษย์ต่อไปได้อย่างมีความสุขทั้งคนกับช้าง อีกประการหนึ่งที่สำคัญโรงเรียนฝึกควาญช้างและลูกช้างยังเป็นสถานที่ที่เปิดโอกาศให้ชาวไทยและชาวต่างประเทศได้เรียนรู้และรับทราบถึงวิถีชีวิตของควาญช้างและช้างตลอดจนวิธีการจัดการและควบคุมช้าง อย่างเหมาะสมและถูกต้องตามหลักวิชาการ อย่างมี ระบบ ระเบียบแบบแผน
องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ถือว่าโรงเรียนฝึกควาญช้างและลูกช้างเป็นแห่งแรกและแห่งเดียวของโลกที่ฝึกการเป็นควาญช้างและฝึกให้ลูกช้างเพื่อใช้ในการทำไม้โดยตรง กระทั่งปี พ.ศ.๒๕๔๓ ซึ่งเป็นปีที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาทรงเจริญพระชนม์มายุครบ ๓ รอบ อ.อ.ป.ถือเป็นนิมิตหมายที่ดีที่จะเฉลิมพระเกียรติ ในวโรกาสอันเป็นมงคลนี้ด้วยการย้ายโรงเรียนฝึกลูกช้างเดิมที่บ้านปางหละ อ.งาว จ.ลำปาง ที่มีพื้นที่เพียง ๑๕ ไร่ไม่เพียงพอเพราะมีลูกช้าง ช้างชรา ช้างเจ็บป่วยและช้างของกลางที่ถูกยึดจากการทำไม้เถื่อนเป็นจำนวนมาก อีกทั้งมีปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ำและอาหารในฤดูแล้ง มาจัดตั้งเป็นศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๒๘-๒๙ ถนนลำปาง-เชียงใหม่ ต.เวียงตาล อ.ห้างฉัตร จ.ลำปาง บนเนื้อที่ ๗๖๒ ไร่ ตั้งแต่ปี ๒๕๓๔ เป็นต้นมา และในปี ๒๕๔๕ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ได้เสด็จมาเยี่ยมช้างพังพระธิดา และพังวนาลี
นายชนัตร เลาหะวัฒนะ ผู้อำนวยการอ.อ.ป. จึงได้กราบถวายรายงานยกฐานะจากศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยมาเป็นสถาบันคชบาลแห่งชาติ และยกระดับฐานะของโรงเรียนฝึกควาญช้างและช้างขึ้นมาให้เป็นวิทยาลัยฯ เพื่อขยายขอบเขตการอนุรักษ์ บริบาลช้างไทย ให้ครอบคลุมทุกแง่มุมในการบรรเทาปัญหาที่เกิดกับช้างในทุก ๆ กรณี
ควาญช้าง ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จในการทำงานของช้างไม่ว่าการใช้ช้างหรือการสอนช้างลากซุง รวมทั้งการนำช้างออกแสดงเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวหารายได้เข้าประเทศปีละไม่น้อยดังปรากฏในปัจจุบัน ผู้ชมที่รู้สึกประทับใจในความแสนรู้ของช้างนั้น มีน้อยนักที่จะให้ความสนใจควาญช้างผู้อยู่หลังความสำเร็จเหล่านี้ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะควาญช้างส่วนมากดำรงชีวิตอย่างสมถะ ไม่นิยมประกาศตัวต่อโลกภายนอก สั่งสมสืบทอดความรู้ ความภาคภูมิใจและประสบการณ์ หลายหลาก เกี่ยวกับการเลี้ยงช้างเล่าขานแต่ในหมู่ลูกหลานของควาญช้างเอง ฝ่ายบุคคลภายนอกก็ดูเหมือนจะหยุดความสนใจอยู่ที่ช้างเท่านั้นไม่เคยมองทะลุผ่านความยิ่งใหญ่น่ารัก น่าทึ่งของช้างผ่านไปถึงควาญ เรื่องราวของควาญช้างจึงมีให้พบเห็นน้อยนัก
ควาญช้างทำให้ช้างกับผู้พบเห็นได้มีโอกาสแสดงความรัก ความเอ็นดูสัมผัส จับต้องกันได้ ทำให้ช้างที่มีกำลังมากและยังมีความดุร้ายตามสัญชาติญาณสัตว์ป่ากลับกลายมาเป็นสัตว์เลี้ยงไว้ใช้แรงงาน ทำให้คนไม่เคยเลี้ยงช้างรู้สึกปลอดภัยเมื่อเข้าใกล้ช้าง ควาญช้างทำให้ช้างไม่ต้อง ถูกขัง อยู่ในกรงอย่างสัตว์อื่น ๆ ทั้งหมดนี้นับเป็นคุณความดี ความสำคัญของควาญช้างโดยแท้ ควาญช้างยังเป็นผู้ทำให้เกิดและสืบทอดพิธีกรรมต่าง ๆ เกี่ยวกับช้างมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน หากไม่มีควาญช้าง พิธีกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับช้างก็คงจะสูญหมดสิ้น จึงกล่าวได้ว่าควาญช้างมีความสำคัญต่อช้าง ต่อพิธีกรรม ต่อการทำไม้ และต่อการท่องเที่ยวเป็นอย่างมาก
ได้เล็งเห็นความสำคัญและได้ยกระดับมาตรฐานอาชีพควาญช้างให้มีศักยภาพและควรค่าแก่การอนุรักษ์ต่อไป
If you are interested in any program you can contact us by
Website: www.Thailandelephant.org
E-mail:Info@Thailandelephant.org
Telephone: 054-247875
Fax: 054-247875
Address: Thai Elephant Conservation Center
Km.28-29 Lampang-Chiang Mai Rd Hang Chat District Lampang
Thailand 52190
Mobile phone: 086-9191892 (TU) 089-7554917 (Daeng)
สนใจติดต่อ
www.Thailandelephant.org
อีเมล์ Info@Thailandelephant.org
เบอร์โทรศัพท์ 054- 247875
แฟ็กซ์ 054-247875
ที่อยู่ ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย กม.28-29 ถนนลำปาง-เชียงใหม่ ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง 52190
มือถือ 086-9191892, 089-7554917
